Jak odwaga w rozmowie buduje bliskość
Analiza wątków poruszonych w rozdziale IX „Kosmosu”, tomu II.
Jest pewna rzecz, która fascynuje mnie bardziej niż same relacje. Nie są to konflikty, nie są to zdrady ani rozstania. Jest to moment, w którym dwoje ludzi przestaje ze sobą rozmawiać, a zaczyna od siebie oczekiwać. Na przykład tego, że druga osoba się czegoś domyśli — że zauważy, że sama zrozumie. Czy to nie w takich chwilach zaczynają się zazwyczaj problemy?
Przez lata obserwowałam rozmowy ludzi – zarówno prywatnie, jak i zawodowo. Uderza mnie, jak często największe nieporozumienia nie wynikają ze złych intencji. Wynikają z milczenia. Z przekonania, że „jeśli naprawdę mnie kochasz, znasz, lubisz, powinieneś wiedzieć”. Tymczasem druga osoba żyje we własnym świecie doświadczeń, emocji i sposobie interpretowania rzeczywistości. Nie widzi tego, czego nigdy jej nie pokazaliśmy.
To nic złego. Czasem nawet i to spojrzenie jest dość krótkowzroczne. Wraz z wiekiem dowiadujemy się, że życie jest nieco bardziej skomplikowane niż przytoczony przeze mnie wyżej scenariusz. Są sytuacje, gdy bardzo dobrze się znamy i nawet do pewnego stopnia się nawzajem czujemy. I ze względu na ten prosty fakt wiemy, że niektóre sprawy są z góry przegrane. Właśnie dlatego, że mamy wiedzę na temat drugiej osoby i tyle razy już różne sporne podejścia przerabialiśmy. Wówczas milczymy właśnie dlatego, że wiemy, że słowa już nic nie dadzą. Musimy po prostu przeżyć do końca wspólnie spędzanego czasu i się rozejść. W niniejszym artykule jednak nie o takie sytuacje chodzi.
Tekst, który czytacie, traktuje o momentach, które są świeże — tych, podczas których jesteśmy jeszcze nowi w relacji i jest ona poniekąd niezapisaną kartką.
Pisząc dziewiąty rozdział drugiego tomu „Kosmosu”, chciałam opowiedzieć właśnie o tym. O tym, że komunikacja nie zabija romantyzmu. Ona go tworzy.
Większość romantycznych historii uczy nas, że idealni partnerzy rozumieją się bez słów. Nigdy jednak nie zastanawiamy się, jak ogromna odpowiedzialność kryje się za takim przekonaniem. Jeżeli druga osoba ma się wszystkiego domyślać, to każda pomyłka zaczyna wyglądać jak brak miłości. A przecież bardzo często jest po prostu… brakiem informacji.
Niełatwym zadaniem jest czytanie ludzkiej psyche w świecie, który otępia nas na każdym kroku. Przeładowani informacjami, podenerwowani obowiązkami i zmęczeniem, będący zawsze na huśtawce dobrych i złych zdarzeń, często nie znajdujemy w sobie dość cierpliwości, by zauważać niuanse. Skłonić może nas do tego tylko jedno — troska o kogoś, na kim nam wyjątkowo zależy. Dla osób neuroatypowych jest to zadanie jeszcze trudniejsze. Po lekturze „Kosmosu” wiecie już o wielu wyzwaniach, przed którymi stają. Jeśli dodać do tego interakcje z osobami neurotypowymi, wyjątkowo usposobionymi do błyskawicznego szufladkowania niezręczności społecznych, mamy często gotową katastrofę.
Kosma patrzy na świat zupełnie inaczej niż większość ludzi. Nie interpretuje niedomówień. Nie szuka ukrytych znaczeń. Dlatego jego pytania bywają zaskakująco bezpośrednie. Nie próbuje zgadywać, czego oczekuje Malina. Po prostu pyta.
Pragnę zbliżenia fizycznego z tobą. Czy istnieją jakieś obszary, w których czujesz się niekomfortowo? (…) Ale także to, co ten akt dla ciebie oznacza? Czy seks jest częścią pogłębiania więzi?
Kiedy pisałam ten dialog, pomyślałam, że wiele osób uzna go za zbyt techniczny. Poczują się niekomfortowo, wyobrażając sobie sytuację, w której muszą, patrząc w oczy drugiemu człowiekowi, powiedzieć: „Tak. Chcę się z tobą kochać.
Jednak później doszłam do wniosku, że warto się z takimi wyzwaniami mierzyć i stawać w prawdzie: ile jest w nas szczerości wobec siebie i innych i czy przypadkiem to nie my jesteśmy w tym wszystkim większymi obłudnikami? Czy nie takich właśnie rozmów brakuje nam najbardziej? …zdecydowanie tak, ale zamiast pytać, częściej wolimy zgadywać.
Psychologia od dawna pokazuje, że ludzie bardzo często zakładają, iż partner powinien intuicyjnie rozpoznawać ich potrzeby. Gdy tak się nie dzieje, łatwo pojawia się rozczarowanie, poczucie odrzucenia albo przekonanie, że uczucie nie jest wystarczająco silne. Problem polega na tym, że nikt nie ma dostępu do naszych myśli. Nawet człowiek, który kocha nas najbardziej. Dojrzała komunikacja nie polega więc na czytaniu w myślach. Polega na odwadze wypowiedzenia szczerych słów i odsłonięcia własnych potrzeb.
Jedna z moich ulubionych scen tego rozdziału dzieje się już po pierwszej wspólnej nocy Maliny i Kosmy. Malina mogłaby się obrazić. Mogłaby uznać, że Kosma powinien sam zrozumieć, czego jej brakuje. Nie robi tego. Mówi wprost.
Chodzi o to, że potrzebuję teraz czułości. (…) Gdy się przy tobie obudziłam, było mi bardzo dobrze. (…) Ja po prostu nie chciałam stracić tego stanu.
To jedno z najodważniejszych zdań w całym rozdziale. Bo wymaga odsłonięcia własnej wrażliwości. Wymaga odwagi, by stanąć przed mężczyzną i powiedzieć mu, że moją indywidualną potrzebą jest to i to, i gdy jest ona niespełniona, jest mi źle.
Malina nie oskarża, nie manipuluje ani nie testuje partnera. Po prostu mówi prawdę.
Jeszcze bardziej porusza mnie reakcja Kosmy. Nie tłumaczy się. Nie mówi, że jego partnerka przesadza. Nie próbuje wygrać dyskusji. Po prostu słucha. A potem wraca dokładnie do tego momentu, w którym Malina czuła się bezpiecznie.
Nie zabrałem dłoni dlatego, że nie chciałem jej tam trzymać. Zrobiłem to, bo uznałem, że powinienem. To był błąd. (…) Poleżmy jeszcze. Mamy przynajmniej piętnaście minut na czułość.
To jeden z tych fragmentów, które przypominają mi, że naprawianie relacji bardzo rzadko wymaga wielkich deklaracji. Znacznie częściej wymaga uważności.
Im dłużej piszę o relacjach, tym mocniej wierzę, że największym zagrożeniem dla bliskości nie jest brak miłości. Jest przekonanie, że druga osoba powinna wszystko wiedzieć sama. Miłość nie daje zdolności czytania w myślach. Daje coś znacznie cenniejszego. Przestrzeń, w której można powiedzieć:
„Tego właśnie potrzebuję.”
…i zostać wysłuchanym.
Dziewiąty rozdział drugiego tomu „Kosmosu” opowiada właśnie o takim rodzaju bliskości. Nie tej spektakularnej, ale tej, która rodzi się z rozmowy, uważności i odwagi mówienia prawdy. Myślę, że właśnie ona ma największą szansę przetrwać próbę czasu.
